Radio Kootwijk is een nu afgedaan radiozendstation van de PTT. Het ligt aan de andere kant van het Kootwijkerzand een kilometer of zeven van het dorp Kootwijk. In de jaren na de Tweede Wereld Oorlog is een aantal Würzburg reflectoren van de Atlantikwall, die de Duitsers in de duinen langs de kust hadden gezet, daar terecht gekomen. Eén ervan werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de Stichting Radiostraling van Zon en Melkweg (SRZM). Op 11 mei 1951 werd vanaf deze plek in Nederland voor de eerste keer de 21 cm radiostraling gedetecteerd. Tussen 1952 en 1955 werden hier ook de unieke gegevens verzameld, waaruit de allereerste plattegronden van het Melkwelkwegstelsel werden samengesteld. Het terrein van het zendstation Radio Kootwijk wordt nu teruggegeven aan de natuur. Er staan nog maar enkele gebouwen, waaronder gebouw A, ook wel de Kathedraal genoemd. Wat er precies gebeurd is met de Würzburg-telescoop is niet duidelijk. Sommigen zeggen dat hij naar de radiosterrenwacht in Dwingeloo is verhuisd, maar daar is in Dwingeloo niets van terug te vinden. Anderen zeggen dat de spiegel, na trouwe dienst, is bezweken en is afgedankt. Wetenschapsjournalist George Beekman heeft een uitgebreid onderzoek gedaan naar de Nederlandse Würzburg schotels dat is gepubliceerd in de Zenit april 1999. [zie Achtergrond voor pdf van het artikel]

Na het online gaan van deze website op 4 april 2009, heeft een lezer (M. Groenewegen uit Apeldoorn) een berichtje gestuurd met de volgende informatie en foto's (de tekst is enigzinds aangepast voor publicatie hier):

Toendertijd was Radio Kootwijk nog gemeente Barneveld en dat is in augustus 1966 gemeente Apeldoorn geworden. Een soort ruilverkaveling, want de gemeentegrens liep dwars door Radio Kootwijk over de tennisbaan. Het was een hechte gemeenschap met 37 gezinnnen en een hotel voor bezoekers. Ik ben daar geboren en getogen en weet dan ook waar precies de Würzburg-telescoop stond.


(foto uit AO boekje 423 Stichting IVIO, zie onder)

Er was ook een parabool, een schotel gebouwd in een grote kuil in de grond. Wij noemden dat de radarkuil.


(foto uit AO boekje 423 Stichting IVIO, zie onder)

Deze is in onbruik geraakt. Wij, de jeugd van Kootwijk hadden er een mooie wielerbaan aan! Eind jaren '60 is de parabool volgestort met afval en de betonnen voet van de telescoop opgeruimd.


(betonnen voet Würzburg-telescoop, foto door M. Groenewegen, 1964)

In 1995 is de parabool geheel afgevoerd naar een andere stortplaats.

Op het kaartje heb ik met een blauwe stip aangegeven waar de Würzburg-telescoop stond en met een licht blauwe stip de parabool of radarkuil.


Er staat nu alleen nog een picknicktafel en verder is er niets meer terug te vinden. De Würzburg-telescoop stond waar het groene boompje nu staat (Arie Hin had ook een foto van de picknicktafel gemaakt in 1999. Tijdens het bezoek aan de locatie voor de opnames op een koude, grijze dag in januari dit jaar, konden we die echter niet vinden).


(foto door M. Groenewegen)

Ik kom er nog wel eens en denk dan aan het onderzoek wat ze daar gedaan hebben. Eigenlijk zou een monumentje wel op zijn plaats zijn!

Dit idee is opgepikt en de dankzij de inspanningen en ondersteuning van velen, onder leiding van de Initiatiefgroep Sterrenkundig Verleden van Radio Kootwijk, werd op 11 mei 2011, 60 jaar nadat de 21cm straling voor het eerst werd gedetecteerd op Radio Kootwijk, een herinneringpaneel onthuld op de Turfberg waar de oude radioschotel eens stond. Zie, lees en hoor alles daarover op de astrowiki en de links aldaar.

De foto's van de Würzburg-telescoop en de radar-kuil komen uit het boekje AO 423 wekelijkse studiereeks Stichting IVIO, actuele onderwerpen 'Kootwijk hoort de Zon'.


[website over Radio Kootwijk]

[terug]

MET DANK AAN
INITIATIEF & GEPRODUCEERD DOOR